Prehabilitatie zorgt voor minder complicaties na darmkankeroperatie

Een omvangrijke Nederlandse studie, gepubliceerd in JAMA Surgery, laat zien dat patiënten die zich gericht voorbereiden op een darmkankeroperatie minder complicaties krijgen en sneller herstellen. Het onderzoek volgde 2.384 patiënten in 18 ziekenhuizen en biedt sterk bewijs voor de waarde van prehabilitatie in de dagelijkse zorgpraktijk.

Wat is er onderzocht?

Onderzoekers vergeleken patiënten die voorafgaand aan hun darmkankeroperatie een gestandaardiseerd prehabilitatieprogramma volgden met een vergelijkbare groep patiënten uit dezelfde ziekenhuizen die eerder werden geopereerd, vóór de invoering van prehabilitatie. Beide groepen, elk 1.192 patiënten, werden statistisch op elkaar afgestemd op kenmerken zoals leeftijd, geslacht, conditie en type operatie, zodat de groepen goed vergelijkbaar waren. De studie betrof alle in aanmerking komende patiënten, ongeacht leeftijd of fitheid, wat een realistisch beeld geeft van de praktijk.

Het programma duurde drie tot vier weken en bestond uit verschillende onderdelen tegelijk: intensieve begeleide training, voedingsadvies, mentale ondersteuning, het optimaliseren van bijkomende aandoeningen zoals bloedarmoede, en waar nodig begeleiding bij stoppen met roken en het beperken van alcohol.

De resultaten

De uitkomsten waren overtuigend en consistent:

• Minder complicaties na de operatie: 30,1 procent in de prehabilitatiegroep tegenover 37,8 procent in de controlegroep.
• Minder medische complicaties, zoals problemen met longen, hart of infecties: 15,4 procent tegenover 24,6 procent.
• Minder chirurgische complicaties: 21,4 procent tegenover 24,9 procent.
• Een kortere ziekenhuisopname: gemiddeld 5,8 dagen tegenover 7,6 dagen.
• Minder heropnames: 8,2 procent tegenover 11,1 procent.
• Minder opnames op de intensive care: 4,4 procent tegenover 8,1 procent.

Opvallend is dat het voordeel zichtbaar was in alle groepen, dus ook bij jongere patiënten en patiënten met een betere uitgangsconditie. De gedachte dat vooral oudere of kwetsbare patiënten baat hebben bij prehabilitatie blijkt daarmee te beperkt: een goede voorbereiding loont breder dan vaak werd aangenomen.

Ook wanneer er tóch complicaties optraden, herstelden patiënten uit de prehabilitatiegroep beter. Zij lagen korter in het ziekenhuis en kwamen minder vaak op de intensive care terecht. Dat wijst erop dat een betere uitgangsconditie patiënten weerbaarder maakt en hen helpt de operatie en eventuele tegenslagen beter te doorstaan.

Waarom dit belangrijk is

Eerder onderzoek naar prehabilitatie werd vaak uitgevoerd in kleine, geselecteerde groepen, waardoor de werkelijke waarde in de dagelijkse praktijk onduidelijk bleef. Deze studie is juist landelijk opgezet, in achttien verschillende ziekenhuizen en met een brede, ongeselecteerde groep patiënten. Daardoor geven de resultaten een realistisch beeld van wat prehabilitatie kan betekenen als vast onderdeel van de zorg.

De onderzoekers concluderen dan ook dat multimodale prehabilitatie een standaardonderdeel van de zorg rond darmkankeroperaties zou kunnen worden, met winst voor zowel het herstel van de patiënt als de efficiëntie van de zorg.

De visie van Tegenkracht

Tegenkracht biedt al twintig jaar persoonlijke begeleiding bij kanker, met sport en beweegprogramma’s, voedingsadvies en mentale ondersteuning. Wij richten ons op de fase vóór, tijdens en na de behandeling, met aandacht voor behoud van vitaliteit, herstel en kwaliteit van leven. Elke deelnemer ontvangt een programma op maat, deskundig begeleid binnen ons landelijke netwerk van gespecialiseerde professionals zoals oncologiefysiotherapeuten, psychologen en diëtisten.

Juist die fase vóór de behandeling staat in deze studie centraal. Wij zijn ervan overtuigd dat patiënten die zo fit mogelijk een behandeling ingaan, deze beter doorstaan en sneller herstellen. De resultaten van dit onderzoek sterken ons in die overtuiging en onderstrepen wat wij in onze begeleiding dagelijks zien: eerder werken aan fysieke en mentale fitheid levert een waardevolle bijdrage, zowel tijdens als na de behandeling.

Wij dragen daar in de praktijk ook aan bij. Samen met het UMC Utrecht is Tegenkracht betrokken bij de begeleiding van darmkankerpatiënten in de aanloop naar hun operatie. Inmiddels hebben wij ruim honderd van hen geholpen aan een passend traject bij een fysiotherapeut in hun eigen omgeving, dicht bij huis. Zo maken wij goede voorbereiding toegankelijk, precies daar waar de patiënt woont. Lees hier meer over dit project >

Dat streven delen wij met stichting Fit4Surgery, de aanjager van prehabilitatie in Nederland. Fit4Surgery heeft als doel om prehabilitatie, het zo fit mogelijk maken van patiënten voor een grote operatie, zo snel mogelijk voor iedereen toegankelijk te maken. Want ieder mens verdient de beste uitkomsten van zijn of haar behandeling.

Wij wensen dat prehabilitatie een vaste plek krijgt binnen de standaardzorg voor darmkankeroperaties in Nederland.

Over de publicatie

Sabajo CR, ten Cate DWG, van Grinsven S, et al. Nationwide Implementation of Multimodal Prehabilitation and Complications After Colorectal Cancer Surgery. JAMA Surgery. Online gepubliceerd op 20 mei 2026. doi:10.1001/jamasurg.2026.1519

Het volledige onderzoek is te vinden op: https://jamanetwork.com/journals/jamasurgery/fullarticle/2849212